Umieścić kulturę i obywateli w centrum europejskiej demokracji

Coroczna konferencja «A Soul for Europe 2026» rozpoczęła się w siedzibie Parlamentu w Berlinie, tuż obok symbolicznej Bramy Brandenburskiej. Od ponad dwudziestu lat wydarzenie to gromadzi europejskie sieci, instytucje, przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego, środowiska kulturalnego oraz intelektualistów.

Wspierana przez Fundacja Przyszłość Berlina oraz jej inicjatywa obywatelska «A Soul for Europe», realizowana we współpracy z Europejskim Stowarzyszeniem Festiwali, Berlińską Akademią Ewangelicką oraz Fundacją Europejsko-Iberoamerykańskiej Akademii w Yuste, edycja z 2026 r. zgromadzi 150 uczestników na uroczystości otwarcia i liczy ponad 600 zgłoszonych osób na sesje robocze i warsztaty.

Program opracowany w Maison Jean Monnet

Ramy strategiczne i program tego spotkania zostały ustalone w kwietniu 2026 r. podczas seminarium w Maison Jean Monnet. Te wspólne przygotowania są przykładem ścisłej współpracy między Fundacją Yuste a Stowarzyszeniem Jean Monnet przy organizacji tego wydarzenia.

Dwie postacie ze Stowarzyszenia im. Jeana Monneta uosabiają to zaangażowanie:

• Miguel Ángel Martín Ramos, współzałożyciel inicjatywy «A Soul for Europe», wiceprezes Stowarzyszenia im. Jeana Monneta oraz pełnomocnik ds. europejskich Fundacji Yuste w Brukseli. Koordynuje on prace grupy roboczej mającej na celu zwiększenie wpływu kultury na integrację europejską oraz rozwój aktywnego obywatelstwa.
• Éric Pestel, prezes Stowarzyszenia im. Jeana Monneta oraz European Cultural Hub.

Europa: Sztuka przynależności

Opracowane w oparciu o temat «Europa: Sztuka przynależności», program analizuje podstawy poczucia przynależności w oparciu o pięć głównych kierunków rozważań:

1. Tożsamość i kreacja: Rola artystów i wolności kulturowej w kształtowaniu europejskiej wyobraźni i przyszłości.
2. Młodzież i terytoria: Możliwości działania młodzieży oraz prawo do kształtowania własnej przyszłości w wiejskiej Europie.
3. Więzi społeczne i integracja: Kultura, troska i wspólne tworzenie jako podstawowe czynniki budujące poczucie przynależności.
4. Mobilność i wsparcie publiczne: Finansowanie ze środków UE na rzecz sztuki, kultury i zrównoważonej turystyki.
5. Od przynależności do działania: Przekształcanie idei kulturowych w demokratyczne uczestnictwo i konkretne reformy.

Przejście od instytucji do obywatela

Uczestnik dyskusji przy okrągłym stole «Od poczucia przynależności do działania. Co jest do tego potrzebne?», Éric Pestel powołał się na słowa Jeana Monneta:

«Nic nie jest możliwe bez ludzi, nic nie jest trwałe bez instytucji.»

Zdaniem prezesa Stowarzyszenia im. Jeana Monneta Unia Europejska zbyt długo skupiała się na budowaniu swoich instytucji kosztem ponownego zaangażowania obywateli. Wzywa on instytucje do bezpośredniego oparcia się na społeczeństwie obywatelskim, zwłaszcza w perspektywie zbliżającego się Kongresu Europejskiego, ogłoszonego przez Ursulę von der Leyen podczas przemówienia o stanie Unii.

Działania te muszą w pierwszej kolejności obejmować obywateli europejskich, którzy zdecydowali się osiedlić w innym państwie członkowskim – tych, którzy na co dzień uosabiają europejską mobilność – w przeciwnym razie grozi nam utrata «drugiego stopnia rakiety Erasmus».